ΤΟΥ
ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΗΤΡΑΚΗ
Δεκαετίες πίσω –τουλάχιστον 20 χρόνια- κινδυνεύει να πάει η αγορά της Θεσσαλονίκης λόγω της οικονομικής κρίσης και της πρωτοφανούς καταναλωτικής ένδειας που υπάρχει.
Πολλά καταστήματα βάζουν «λουκέτο» ακόμη και στους πιο εμπορικούς δρόμους της πόλης, όπως η Τσιμισκή και η Αγίας Σοφίας, ενώ ήδη στα ράφια των μαγαζιών τα προϊόντα είναι αισθητά λιγότερα, αφού οι έμποροι είτε δεν αντέχουν οικονομικά μεγάλες αγορές είτε επιλέγουν να προμηθευτούν λιγότερα προϊόντα, ώστε να ρισκάρουν λιγότερο.
Φαύλος κύκλος
Αποτέλεσμα αυτού του «κουτσουρεμένου» οικονομικού κύκλου είναι η δημιουργία μιας κρίσης μέσα στην κρίση, μιας ύφεσης δίπλα στην πραγματική ύφεση. Διότι, επειδή «το αγώι ξυπνάει τον αγωγιάτη», η μικρή προσφορά έχει ως αποτέλεσμα την ακόμη μικρότερη κατανάλωση και το άνοιγμα ενός φαύλου κύκλου, από τον οποίο η αγορά θα βγει με πολύ μεγάλη προσπάθεια.
Τα τελευταία 20 χρόνια τα ψώνια στην Ελλάδα έχουν γίνει και διασκέδαση και ψυχοθεραπεία. Το περίφημο shopping therapy, που επινοήθηκε τη δεκαετία του '80 στη Νέα Υόρκη και την υπόλοιπη Αμερική του Ρόναλντ Ρίγκαν, πήρε κάποια στιγμή στη χώρα μας θηριώδεις διαστάσεις. Ιδιαίτερα η δεκαετία 1998 – 2007 θα μείνει στην ιστορία του εμπορικού κόσμου της χώρας μας ως «χρυσούς αιών της κατανάλωσης», μπροστά στη λάμψη του οποίου η τρέχουσα περίοδος της αγοράς μοιάζει να είναι «μαύρη κι άραχλη, μαύρη σαν καλιακούδα».
Μόνο με παραγγελία!
Ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα: σε πολλά καταστήματα ηλεκτρικών ειδών δεν υπάρχει παρακαταθήκη συσκευών, αλλά ο αγοραστής βλέπει το δείγμα, παραγγέλνει και περιμένει –σε ορισμένες περιπτώσεις επί αρκετές ημέρες- για την παραλαβή. Σε αρκετά καταστήματα ρούχων η ποικιλία σχεδίων, χρωμάτων και μεγεθών είναι σαφώς περιορισμένη σε σχέση με δύο μόλις χρόνια πριν. Ακόμη και στα υποδηματοπωλεία λείπουν νούμερα και πολλές φορές οι μαγαζάτορες προμηθεύονται συγκεκριμένα ζευγάρια μόνο κατόπιν παραγγελίας. Ταυτόχρονα, στην αγορά καταγράφονται περιπτώσεις κατά τις οποίες ηλεκτρονικές συσκευές παρουσιάζονται σε… προσπέκτους, μέσω του οποίου ο καταναλωτής καλείται να επιλέξει, να δώσει προκαταβολή, ώστε το κατάστημα να προχωρήσει στην παραγγελία. Ασφαλώς πρόκειται για… σκηνικά πρωτόγνωρα σε μια αγορά που –αν μη τι άλλο- είχε να υπερηφανεύεται για τη λάμψη της.
«Θα αγοράσω λιγότερα...»
Είναι χαρακτηριστικός ο διάλογος που είχε προ ημερών –κι εν όψει των Χριστουγέννων- έμπορος του κέντρου της πόλης με τον προμηθευτή του από τη χονδρική. «Πώς πήγες;», τον ρωτά ο χονδρέμπορος. «Καλά, σχεδόν ξεπούλησα, αλλά αυτήν τη φορά θα αγοράσω λιγότερα», ήταν η απάντηση του καταστηματάρχη, ο οποίος στην απορία του προμηθευτή του «μα γιατί, αφού πούλησες», απάντησε: «Βλέπω την κατάσταση μέρα με τη μέρα να δυσκολεύει και πιστεύω ότι καθημερινά και η καταναλωτική δυνατότητα και η καταναλωτική διάθεση των ανθρώπων μειώνεται, άρα λιγότεροι θα μπουν στο μαγαζί και ακόμη λιγότεροι πελάτες θα ψωνίσουν».
Ασχημη ψυχολογία
Οπως εξηγεί ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, Κωστής Χαντζαρίδης, η περιστολή στις προμήθειες των εμπορικών καταστημάτων είναι γενικευμένο φαινόμενο και αφορά από τα καταναλωτικά είδη (ηλεκτρικά, ένδυση, υπόδηση κ.λπ.) μέχρι και τα τρόφιμα! Ο ίδιος θεωρεί ότι πολύ σημαντικός παράγων γι' αυτές τις αρνητικές εξελίξεις είναι η κακή ψυχολογία των καταναλωτών, οι οποίοι αποφεύγουν τα ψώνια, ακόμη κι αν έχουν χρήματα στο πορτοφόλι τους. «Οι άνθρωποι δεν ξέρουν τι τους περιμένει, φοβούνται το αύριο και αυτοπεριορίζονται καταργώντας ή αδρανοποιώντας τις πιστωτικές τους κάρτες», σημειώνει στον «ΑτΚ» τραπεζικός, ο οποίος βλέπει παρά την κρίση πολλές μικρές καταθέσεις να «τσιμπάνε» έστω και κατά λίγα ευρώ.
Προπληρώνουν τις αγορές
Εκτός από την περιορισμένη κατανάλωση, που σημαίνει λιγότερο τζίρο και φυσικά περιορισμό κερδών, οι έμποροι για να γεμίσουν τα ράφια των μαγαζιών έχουν να ξεπεράσουν και μια σειρά άλλων εμποδίων, που έχουν σχέση με τη γενικότερη κατάσταση της χώρας. Οι προμηθευτές του εξωτερικού –για παράδειγμα- τα τελευταία δύο χρόνια της κρίσης απαιτούν να προπληρώνονται, ακόμη και σε περιπτώσεις μακροχρόνιων συνεργασιών. Επίσης, σε πολλές περιπτώσεις απαιτούν να πληρώνονται με μετρητά, ακυρώνοντας ουσιαστικά την πιστωτική παράδοση, βάσει της οποίας λειτουργεί η αγορά, με το ρίσκο να επιμερίζεται τόσο στον παραγωγό όσο και στον πωλητή. Ολα αυτά σε σημαντικό βαθμό οφείλονται στην έλλειψη φερεγγυότητας και αξιοπιστίας της χώρας και γι' αυτό δεν μπορούν να κάνουν τίποτε ούτε οι επιχειρήσεις ούτε οι τράπεζες που διαμεσολαβούν.
Νέα εκπτωτική κάρτα
Μπροστά σε αυτήν την κατάσταση ο εμπορικός κόσμος της Θεσσαλονίκης θέλει να αντιδράσει, αλλά οι δυνατότητες είναι μάλλον περιορισμένες. Τις επόμενες ημέρες ο Εμπορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης θα παρουσιάσει μια ειδική εκπτωτική κάρτα, που θα προσφέρεται σε στοχευμένες κοινωνικές ομάδες, θα αφορά περίπου 1.500 καταστήματα του κέντρου της Θεσσαλονίκης –όλα όσα είναι ελληνικών συμφερόντων και δεν ανήκουν σε ομίλους- και θα προσφέρει εκπτώσεις πολύ καλύτερες από αυτές που κάθε καταναλωτής μπορεί να πετύχει παζαρεύοντας τις αγορές του κατά μόνας. Παράλληλα, ο Εμπορικός Σύλλογος πιστεύει ότι η νέα δημοτική αρχή της Θεσσαλονίκης θα ασχοληθεί πιο συστηματικά με την καταπολέμηση του παρεμπορίου, το οποίο, πλέον, «απλώνεται» χωρίς κανένα πρόβλημα σε όλα τα πεζοδρόμια, μπροστά ακριβώς από τα εμπορικά καταστήματα που λειτουργούν νόμιμα.
Υψηλά ενοίκια, καταβεσμένα ρολά
Ως απόρροια της πλήρους καχεξίας του εμπορίου τα καταστήματα στη Θεσσαλονίκη κλείνουν το ένα μετά το άλλο. Σε πολλές περιπτώσεις –όπως καταγγέλλουν άνθρωποι της αγοράς- παρατηρείται ανεξήγητη ακαμψία των ιδιοκτητών ακινήτων, οι οποίοι δε δέχονται να κατεβάσουν το ύψος των ενοικίων και προτιμούν να δουν τα μαγαζιά τους άδεια. «Πήραν τόσο πολλά λεφτά τα τελευταία χρόνια, που δεν τους νοιάζει τίποτα», εξηγούν οι ίδιοι, διευκρινίζοντας ότι τα υψηλά ενοίκια είναι ένας ακόμη βασικός λόγος για την προβληματική λειτουργία των εμπορικών επιχειρήσεων της Θεσσαλονίκης. ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ
